نوشته شده توسط:محمد طارق هوت  نوع مطلب توریستی،

موقعیت جغرافیایی و وسعت شهرستان چابهار با مساحتی حدود 17155 کیلومتر مربع در منتهی الیه جنوب شرقی ایران در کنار آبهای گرم دریا عمان واقیانوس هند قرار گرفته است. این شهرستان از جانب شمال به شهرستانهای ایرانشهر و نیكشهر و از جنوب به دریای عمان و از شرق به پاکستان و از غرب به استانهای کرمان و هرمزگان محدود می باشد. بندر چابهار-مرکزشهرستان- با وسعتی بالغ بر 11 کیلومترمربع در ارتفاع 7 متر از سطح دریا قرارگرفته است و در 60 درجه و 37 دقیقه طول شرقی و 25 درجه و 17 دقیقه عرض شمالی قرار دارد. فاصله هوائی شهرستان چابهار تا تهران 1456 کیلومتر و فاصله زمینی از طریق جاده ایرانشهر به كرمان 1961 کیلومتراست. فاصله بندر چابهار تا مرکزاستان 738 کیلومتر می باشد. این شهرستان دارای حدوداً 300 کیلومتر مرز آبی در دریای عمان می باشد. شرایط آب وهوایی همجواری منطقه آزاد چابهار با دریا، نزدیکی به مدارراس السرطان و قرار گرفتن درمسیر بادهای موسمی شبه قاره هند و جبهه‌های استوایی موجب گردیده است که دارای آب هوایی گرمسیری معتدل با رطوبت نسبی باشد. این منطقه گرمترین نقطه کشور درزمستان وخنک‌ترین بندر جنوبی ایران درتابستان می باشد. متوسط دمای حداکثر (در خرداد ماه) طی یک دوره 7 ساله31 درجه سانتی گراد ومتوسط دمای حداقل (دردمای ماه) 19 درجه سانتی گراد.ومتوسط دما درطول سال 26 درجه سانتی گرادمی باشد. حداقل رطوبت نسبی 60 درصد و متوسط رطوبت نسبی 70درصد گزارش شده است. متوسط بازندگی سالانه کمتر از 200 میلی متر در سال است که 64 درصد آن در زمستان می بارد. جاذبه های گردشگری • خلیج چابهار: با جلوه‌های بی نظیر طلوع و غروب خورشید در دریا كه بدون شك زیباترین منظره طلوع و غروب كشور است. • ساحل صخره ای: در كناره‌های دریای عمان و در قسمت جنوبی شهرستان چابهار صخره‌های بزرگی در اثر پیشـروی آب دریا و فرسایش سنگهای رسـوبی به وجود آمده كه چشـم اندازی زیبا را تشكیـل داده است.ایـن بخـش از سـواحل را بخصوص در هنگام غـروب می توان به عنوان یكی از دیـدنی ترین سواحل جنوبی ایـران نام بـرد زیرا دیـواره‌های صخره‌ای و منـاظر دلنـشین ماننـد آكواریـومـی طبیعـی با انواع ماهی همـواره بینندگان را به شگفتی وا می دارد. • اسكله‌های شهید كلانتری و شهید بهشتی:بندر چابهار دارای ۲اسكله بزرگ با ظرفیت تخلیه و بارگیری 15-20هزار تن • اسكله‌های ماهیگیری:در چابهار چندین اسكله صیادی وجود دارد كه 3 سكلـه صیادی تیس، رمین و بریس از بقیه دیدنـی تر هستند. اسكله تیس در داخــل محوطــه منطقــه آزاد و رمیــن در 10 كیلـو مـتری و بریس در 60 كیلو متری چابهار قرار دارد تماشای لنجها و قایقهای ماهیگیری و صیادان دریا دل صید هـای گونـاگون ماهی و شاه میگوها كه از محصولات دریای منحصر به فرد منطقه است دیدنی و خاطره انگیزند. • گل فشانها: در بیـــــــن دشت كهیـــر و تنگ و در 20 كیلو متـــری روستای كهیر در مسیر جاده تنگ ـ گالـك به فاصله چند كیلو متــری سه تپــه كــوچك گل فشا ن به ارتفاع10-20 متر وجود دارد كه دو تـای آنهـا هماننــــــد تپه بوده و از چندین سال پیش غیـــر فعـال شده اســت و سومی شكل یك آتشــفشان در حال حاضـــــر فعـال می باشد. كه یــك پدیــده منحصـــر به فرد طبیعی میباشد و نظیر آن فقط در 3 نقطه دیگر جهان گزارش شده است و همواره از دهانه آن گل سرد طوسی رنگی تراوش می كند. • تالاب لیپار: در 15 كیلــــو متری شهر چابهار بعد ا‌‏‏‎ز روستای رمین در مسیر جاده‌ای ساحـلی گواتـر و در تنگه‌ای صخره‌های مشـرف به دره‌ای سبز و زیبا قرار دارد كه از بالای آن روستــای لیــپار در میان سبزه زارها پیداست .در میان دو كوه كه فاصــله چـــندانی با هم ندارند آب بندی ایجاد شده كه آبــهای سـرگردان اطراف را در خود جمع نموده است و به آبگیــــری به طول 14 كیلومتر تبدیل شده است در این آبگیــر چشم نواز انواع بوته ها و درختچه ها از نوع گز و كلیر و چش با چشم انـدازی زیبا، منطقه‌ای بــكر بااكو سیستم خاصی را به وجود آورده است. پرندگانی چون چنگر، فلامینگو، كشیم، انواع حواصیـــــل، طاووس كن، باقرقره، تیهو، عقاب دشتی، خوتكا، منظره زایـــد الـوصفی را به وجـود آورده اند. • انجیر معابد(لورـ لول) و به زبان محلی ها كرگ: درختانی بزرگ كه در نوار ساحلی چابهار می رویند و در تمام اعضای آن شیره سـفیــــد رنــگی جریان دارد و از درختان تیره كائو چــــوئی بشمار می آیند، تاج این درخت بزرگ و پهـن و از انشـــعابات آن ریشه‌های نا بجا می روید پوست درخت صاف و خاكستری، برگهایش بیضی شــــكل ساده و درشــت است، میوه هایش نارنجی رنگ و به درشتی فندق و قابل خـــوردن است. عمـومـــا این درختـان دارای قدمتی بالای صد سال هستند و اكثرا در نزدیكی زیارتگاه ها قرار دارند یا قبلا زیارتگاه بوده اند، در حــال حاضر در روستاهای رمین، تیس كوپان، ماشی، لیپار، كوپان سر و ... از این درخت ها وجود دارد. • جنگل حرا، تیمر: در ناحیــــه ساحلی خلیـــج گواتر به ویژه در خور باهو و در نزدیكی محلی كه رودخانه باهــو كلات به دریای عمان می ریزد، جنگلی بسیار زیبا و قابل توجه از گونه حرا پدیدار می‌گردد. حرا درختــــچه‌ای است كه در مردابهای نواحی گرم كرانه‌های عربــستان، مصـــــر و جنــــــــوب ایــــــران از جمله شهـــــــرستان چابهار می روید. از مشخصات حرا این است كه دانه اش بر روی درخــــت مادر رشد اولیه را طی كرده و سپس نهال جوان حاصل از درخت جدا شده و به مرداب می افتــــــد برگــهای حرا با دوام است و ظاهر بیضوی شكل و منتهی به یك خامه باریك می باشد، قسمت مورد اســـتفاده پوســته شاخه آن می باشد، در حال حــــاضر این جنـگل یكی از زیبـــــا ترین منظــــره‌هــــای مو جود در چابهار و منطقه گواتر می باشد . • رودخانه باهو كلات: یكی از پر آبترین رودخانه‌های استان و عامل اصلی حیات و زندگی در جنوب بلوچستان بحساب مـــــی‌آید. این رودخانه آبهای مناطق وسیعی از صفحات جنوبی شهرستان ایرانشـــهر و شهرستان چابــــــهار را جمع آوری و به دریای عمان سرازیر میكند رودخانه باهوكلات در 90 كیلومتـــری شرق چابـــهـار به خلیج گواتر دریای عمان سرازیر میشود. این رودخانه بویژه به دلیل زیستگاه تمســـاح ایرانــی از نـظرگردشگری اهمیــت فراوانی دارد شرایـط و عوامل زیست محیطی در این رودخانه در مقایســه با سایـراكو سیستمهای آبی از ثبات و پایداری كمتری برخوردار است به طــوری كه میتــوان گفــت در اینجــا زیستگاه آبی به نوعی با زیستگاه خاكی در هم آمیخته است. در مورد آبگیر های كم عمق و موقـــت درامتداد سرتاسر رودخانه‌های این منطقه نیز همین مطــالب صادق است در این زیستــگاه ها كه گاه تاچندین ماه بدون آب باقی می ماند جانورانی كه حیات آنها به آب وابسته است نیز به گونــه‌ای حــیرت انگیز خود را با شرایط محیطی وقف داده اند. • تمساح پوزه كوتاه: تمساح (كروكو دیل) پوزه كوتاه برجسته ترین موجــود حیات وحش منطقه چابـــهار است كه بطـــور طبیعی در این منطقه زندگی میكنند. زیستگاه اصلی این تمساح كه به نام محلی گانـدو خوانده میشـــود حدود 380هزار هكتار مســاحت دارد كه بخشـــی از آن در چابــهار و بخــش دیگر آن در شهرســتان ایرانشهر قرار دارد. بیشتر این تمساح ها در بركه‌های میان راســك و باهو كلات و باتلاقــهای دلــگان وكلانی متمركــــز هستند و این تمســـاح تنـها تمســـاح ایـــران اســت كه دارای ارزش ملی و بیـــن المللی است طول این جانور تا چهار مترو حدود نیمی از كل بدن آنرا دم قوی این حیـــوان تشــــــكیل میگردد. بزرگترین خزنده ایران بازماندهُ خزندگانی است كه حدود 265 میلیون سال پیـــش می‌زیســــته‌اند و درطول 65 سال گذشته تغییرات اندكی یافته‌اند دارای پوزه‌ای پهن بـــــوده كه طرفیـــن فـــك بالایی 19 دندان و طرفین فك پایینی 15 دندان دارد و در قسمت پشت سر و در ناحیــه گردن دو جفــت صفحـات شاخی بزرگ دیده می‌شود دارای پاهای كوتاه بوده و پنج انگشت منتـهی به ناخنـــهای بلنـــد در پاهـای جلوئی و چهار انگشت منتهی به ناخنهای كوتاه تر در پاهای عقبی دیده می‌شود، رنگ عمــومی بدنــش زیتونی تا قهوه‌ای بوده و شكمی بدون فلس و به رنگ سفید متمایل به زرد دارد. تمساح حیوانی بســـیارخجالتی، محتاط و ترسوست و به سختی می توان آن را مشاهده نمود. در این حال حیوانی باهــــــوش و زیرك است و به محض احساس خطر و با حضور مزاحم در آب فرو رفته و مخفی می شــود ولی برای تنفس باید سریعاٌ به سطح آب برگردد. غذایش را عموماٌ ماهیان، پرندگان و پســتانداران تشــكیل مـــی‌دهند و عموما شبها شكار می كند. • كوههای بدلند (Bad-Land) یا مریخی: كوههای بدلند نیز یكی از منـاظر بدیع و سحرانگیزی هستند كه به موازات ســـاحل از منطقــهً كچــو تا طرفهای خلیج گواتر كشیده شده‌اند و از پدیده‌های ژئو مور فولوژی این ناحیه هستند . آثار باستانی • ویرانه های تیس كوپان: موقعیت جغرافیایی: بخش مر كزی ـ دهستان كمبل سلیمان ـ روستای تیسكوپان خصوصیات: آثاری از ویرانه های قدیمی در دره تیـسكوپان باقی است و این دره از دره تیـس بزرگتـــــر است . • محوطه باستانی كنارك : موقعیت جغرافیایی: بخش كنارك ـ قسمت شمال غربی و جنوب شرقی كنارك خصوصیات: در محوطه شمـــال غربـــی ابزاری از دوران پارینه سنگی میانی بدســـت آمده كه در یــك سطح صاف به صورت پراكنده پخش شده‌اند و شبیه ابزار شمال غربی ایران و ابــزار لادیزی می باشـنـــد و به آثار دوران پارینه سنگی شبیه هستند. در بخش جنوب شرقی ابزاری بدست آمده كه در كنار آنــــــها مقداری سفال ساده و منقوش مربوط به هزاره چهارم و اوایل هزاره سوم قبل از میلاد دیده می‌شود. ویرانه های شهبازبند بر فراز كوه شهباز بند آثار حصاربند و پی بندهای ساختمان و در بعضی از نكات آثار شهر نشینی و خانــه های مسكونی باقی مانده است. بنا بر بــاور بومی ها برفراز این كوه بازهای شــكاری شــاه تربیــت مــی‌شده‌اند . شیرك سنت در شمال و شمال شرقی دره تیس واقع گردیده و دارای اثر دیواری است كه از دیواری است که از پیروز گــت عظیــم تــر و قطورتر به نظر می آید و شاید شهرك یا آبادی كوچكی در دره تیس بوده است . ویرانه های شهبازبند بر فراز كوه شهبازبند آثار حصاربند و پی بند های ساختمان و در در بعضی از نكات آثار شهر نشینی و خانه های مسكونی باقی مانده است. بنا بر بـاور بومی ها بر فراز این كوه بازهای شــكاری شــاه تربیــت مــی‌شده‌اند . - فلعه تیس ( قلعه پرتغالیها) موقعیت جغرافیایی: بخش مركزی، 5 كیلومتری شـمال غربی چابهار، روستای تیـس قدمت : دوران اسلامی شماره ثبت ملی :555 خصوصیات معماری: این قلعه به ابعاد 26×54 متر ساخته شده است. عرض ساختمان بر پهنــه‌ی دماغـــه‌ای كه پانصد از آبخور دریا فاصله دارد در قسمت انتهای دماغـــه واقـــع اســت در قســـمت شـــمال شرقی درب ورودی اصلی قرار دارد و دارای چهار گوشواره خلفی كه در پشت دیوارهای هشــتی واقــع شده اند. هر كدام از آنها خود یك اطاقی است كه با پی های قطور ســاخته شـده انــد. و دارای ایوانـی است كه با دو پله با حدود یك متر ارتـفاع از سطح حیاط قلعه بلنـدتر است، در ضلع شــمال شرقی آثـار اطاق هایی وجود دارند كه اكنون خراب شده اند. و هر كدام دارای یك اطاق بزرگ تر مشــرف به ایـوان اختصاصی هستند. طرز ساخت بنا (اطاقها و ایوانها) شبـیه به كاروانسرای شاه عباسی بیستـون اســت كــه در زمان شاه سلیمان صفوی ساخته شده است. در سه طرف حیاط حجــره هـا و اطاقــــهایی حجـره ها و اطاق های ضلع شمالی وجود دارند. در سمت ساحل دریای عمان آثار دو برج بــزرگ در طرفیـن دیده می‌شود. برج سمت راست كه در جنوب قرار دارد به صورت یك اطاق با یك ایوان و یك شاه نشــــین است كه بر روی هرمی مكعب مستطیل شكل پی سازی شده و یك برج با منار بر روی آن قرار گرفتـــــه و یك منار به ارتفاع 5/6متر باقی مانده است. مصالـــح بكار رفته در ســاخت قلعه، آجر، ســنگ و گچ می باشند و آثاروتزئینات از آجر و سنگ در اطراف گلدسته هــای باقی مــانده اند، ایــن منــاره بــرای دیدبانی به كار می رفته است. و چون بر همه خلیج دهانه تیس اشراف كافی دارد و در ضمـن از فاصلــه زیادی در دریا دیده می‌شود . سبك ساخت و نوع مصالح بكار رفته مناره و گوشواره به سبك ســـلجوقی می باشد. و تعمیرات بعدی كه در اتاق ها و ایوانها انجام شده بیشتر سبك صفوی و سبك دوران قاجاریـه است و گوشه های حیاط قلعه آثاری از آب انبارها دیده می‌شود كه از ســنگ و ســاروج و گچ ســاخته شده‌اند در بیــــرون دیوار بلند قلعه آثار چاهی وجود دارد كه در سنگ صخره كــنده شده و لبــه چاه بااستفاده از سنگ و ساروج محكم شده است در قسمت سقف قلعه چوبهایــــی بكار رفته است كه احتمالا از نقاط دیگر به این محل آورده شده اند. تزئینات دور منار آجر چینی شبیــه سبك تزئینــات منــارهای دوره سلجوقی می باشند اگر چه از بیــــن رفته‌اند ولی نقــش هایی به خط عربی و خط كوفی از اثــر برجستگیها و گودیها مشـــخص می‌شود اندازه اطاق ها معمولا 4×3 متر یا كمـــتر است كه دور یــــا چهار طرف یك پهنه وسیع واقع شده‌اند . در كتاب باستانشناسی و تاریخ بلوچستان به نقل از سرتیپ مهدی خان مهــندس ایرانی آمده است: ((در تیس بسیار قلعه خوبی است و یك سمت بدنه قلعه وصل به دریاست، قدری ناتمامــی دارد كـــه بنُا و عمله در آن مشغول كارند. دیوار بزرگی از سمت دریا كشیده‌اند برای بار اندازی وغیـــره حصــن معتبری است واصل قلعه نو در روی تپه مرتفعی ساخته شده است .)) {سنه1282 هجری}(ش8) • قلعه پیروز گت: موقعیت جغرافیایی: بخش مركزی ـ5كیلومتری شمال غربی چابهار ـ روستای تیس قدمت: اشكانیان و ساسا نیان این قلعه بر فراز تپه ای در وسط دره تیس واقع است. ارتفـاع تپه از ارتفاع دو رشتـــه كوه اطراف تپـه بیشتر نیست. بلندی این محل تقریبا‏ّ 5/1 تا 4 برابر ارتفـــــاعات اطراف در محـــل روستــای تیس می باشد. تپه از تخته سنگ هایی از جنس رسوبی و آهكی تشكیل شده است. آثاری از زراعت و آبادانی در اطـراف تپـه پیروز گت دیده می‌شود راه ورود به تپه سخت و پر خطر است. در قسمت پایین تپه و در اطـــراف آن آثاری از دیوارهای سنگی بزرگ و قلوه سنگ و ساروج با قدمت خیلی زیاد دیده می‌شود. قســـمتهایی از دیوارها كه باقی مانده‌اند ضخامتی 5/2 تا 4 مترو ارتفاع آن در بعضی نقاط به 12 متـر می رسد. بیــن دیوارهای اصلی اطراف تپه دیوارهایی با ضخامت كمـــتـر به موازات دیوار اصـــلی دیده میــشود كه از یكدیگر 8 متر فاصله دارند و 200 متر طول دارند. بین دو دیوار آثاری از برجهای قلعه نمایان است و هر نقطه از تپه برای تاسیسات خاصی مانند كشیـــــك خانه، قراول خانه و حفاظت قلعه اختــصاص داشته است و تنها اثری كه از آن به جا مانده است سنگ و دیوار شكسته، ملاط، ساروج، گچ، خــــرده های سفالی و پی های بنائی می باشند. علاوه بر این دیوارهای بزرگ وضخیـم قلعه اثـــر خندقــی بـه عـرض3 متر و عمق متفاوت قبل از دیوار اصلی دیده می‌شود. در اطراف دژ آثاری از آب انبارها نــمایان اســت زیربنای قلعه حدود 800 متر، طول و عرض آن با توجه به وضع طبیعــی زمیـن متغیــر اســت و تقریبــاً بیضی شكل می باشد . آثارهایی از برجها در ضلع شمالی و جنوبی دیده می‌شود. در قسمت ضلع شمالی دو اطاق كـــوچــــك در اندازه های 3×2 متر به منظور دیدبانی روی یك گوشواره زمین مانند دو طبقه واقع شده اند. وبلنـــــد ترین قسمت دژ و برج بر روی همین گوشواره است و بر اطراف اشراف دارد. در گوشـــه هـای شــرقی و غربی در مركز حیاط قلعه آثاری از سكو های بلند كه از سنگ تراشیده ســـاخته شــده انــد مشــــهود است وقسمت هایی كه باقی مانده‌اند نماینگر محلی برای اجتماع، عبادت یا نشستن اهــل قلعــه در یـك مجلس بودهاست. سنگ های بكار رفته در بنا ها غیر آهكی هستند كه نقاط دیگری به اینجـا آورده شــده‌اند زیرا جنس خود تپه آهكی و سیلیسی می باشد. این بنا با توجه به آثار باقی مـــانده مشــابه بنـا هــای دوره پارتی (اشكانی) است و نام پیروز ساسانی به این احتمال قوت می بخشد . • قلعه بلوچ گت: موقعیت جغرافیایی: بخش مركزی ـ 5 كیلو متری شمال غربی ـ روستای تیس این قلعه بر بالای كوهی مرتفع قرار گرفته است آثار دیوار قلعه و یك برج دید بـــانی از آن بــــر جــای مانده است بقایای دو مقبره هرمی شكل برجسته كه با سنگ و ساروج بنا گردیده‌اند و از نــــوع مقـــابـر اسلامی می باشند دیده می‌شود. همچنیـن آثاری از حصار و باروی قلعه در پیرامون محوطــــه اصلــــی و اطراف دژ فوقانی نیز باقی است، چندین چاه به منظور تامین آب مورد نیاز در صخره حفـــر شده انــد. در روی قلعه آب انبارهایی از سنگ و سا روج و گچ در درون صخره تعبیــه شـده است كـه بــا وســایل وابزاری آب مورد نیـــاز را از پای قلعه كشیده و به داخل آب انبارهای بالا رسانیده اند. این آب انبارهـــا در موقع ضروری آب مورد نیاز داخل قلعه را تأمین می كرده اند. ایــن قلعـــه دارای یــك موقعیـــــت ممتــازی بوده كه آب رسانی، دید كافی به دریا و دور بودن آن از دسترس مهاجمان از خصوصیــــات آن بوده اند. • قلعه انو شیروان سنگان: موقعیت جغرافیایی: شهرستان چابهار ـ بخش دشتیاری ـدهستان باهو كلات ـ 2 كیلو متـــری روســـتای سنگان قدمت: 300 سال این قلعه در 2 كیلو متری روستای سنگان در دهستان باهو كلات بر فــراز كوهــی قــرار گرفتــه اســت ،نوشیروان خان از قوم گیچكی ساكن در گیچ حدود 311 سال پیـــش بـه بـاهــو كلات مـــهاجرت كـرده و قلعه را ساخته است . • قلعه باتل: موقعیت جغرافیایی: شهرستان چابهار ـ دبستان پلان ـ روستای گتیگ خصوصیات معماری : این قلعه بر روی تپه خاكی قرار دارد لایه های سنگ عظیمی بر روی تپه نـمـــایــان است كه با فرسایش خاك زد آنها خالی شده است، آثاری از قبیـل فسیـل حیوانــات و صدفـــهای دریایی در محل دیده می‌شود كه بیانگر این است درسالیان كهن این ناحیه جزئی از دریا بوده اســت در قســـمت بالای كوه باره هایی از ظروف سفالی جلب نظر میكند، آثاری از برج و بارو ها دیـــده می شـود كــه بــه مرور زمان به كلی تخریب شده‌اند كه تنها خرابه ای از آن باقی مانده است. در محل آثاری از یك چاه به قـطر یك متـــرو سی سانتیـــمتر و به شكل دایره در دل كوه كنده شده است • پیل بند: موقعیت جغرافیایی: بخش مركزی ـ 5 كیلو متری شمال غربی ـ روستای تیس بر روی رشته كوه فیل بند كه در مقابل شهبــازبنـد واقع است، پس از ویرانه های شــهر ســنج كمیلی، آثار بارویی كه چندین كیلومــتر طول دارد دره را از غــرب به شــرق در برگرفته وجود دارد ایــن دیــوار عظیم با سنگ گچ و ساروج ساخته شده است در خصوص وجه تسمیه آن مردمی محلی بر این بـــــاورند كه بر فراز سطح نزدیك خط الراس این رشته كوه محل نگهداری فیل های شــاه بــوده و فیـــل بـانـان در آن جا فیل تربیت می كرده‌اند در حال حاضر در طول رشته كوه فیل بند آثار پــــــی ها، بند ها و حفــره ها و چا ههایی وجود دارد كه احتمال می رود شهر قدیمی تیس، تأسیسات ساختمانی، بازرگانی، شهری، انبارها و سراهای مشهورش در قسمت قدیمی و بر فراز ارتفاعات سراسری دره تیــس قرار داشـــته و دره تیس محل زراعت و دامنه آن محل دفن اموات بوده است. گورستان های تاریخی • مقابر جنانی گچ: موقعیت جغرافیایی: شهرستان چابهار ـ بخش مركزی ـ روستای تیس جنانی كچ در دامنه كوه پیـــل بند در جنــوب دره تیس واقع است .(جنانی كچ محلی اســت كه بنــــا بر باور مردم محل سكونت جن ها بوده است ) مقــابر جنانی كچ در یك ســـرازیری ملایم قرار دارند ایـــن مقابر با مقابر سیراف بوشهر شبیه هستند. با این تفاوت كه تعداد قبر ها كمتر و جهت آن ها تقــریباُ شمالی جنوبی یا شـمال شرقی جنوب غربی است. در میان قبر ها چند قبر ایستاده بچشم می خورد و یك مقبـــره پلكانی با سرپوش صندوقچه ای از سنگ وگچ بصورت نیمه سالم بدون لوحـــــه و تزئـــینات خـــارجی وجود دارد كه به نظر می رسد از دوران اسلامی یاجدید باشـــد. و تقریبـــاً حدود 200 قبر كــــــهن درمحوطه قدیمی آن وجود دارد . • محوطه باستانی دمب كوه: در حدود 90 كیلومتری شمال خاوری چابهار ـ در بخش دشتیاری در فاصــله 5/2 كیلومتـــری روستـــای بلور مچی در ناحیه باهوكلات قرار گرفته است . در این محوطه باســـــتانی حدود 4500 تا 5000 تدفین تخمیــــن زده می‌شود كه این قبــــور به شكل اطاقكهایی به اندازه های 1×1 و 2×5/1 و 2×2 متر بنا گردیده‌اند . • گورستان تپه نهادی: موقعیت جغرافیایی: بخش مركزی، 5كیلو متری چابهار ـ روستای تیس قدمت : قبل از اسلام ـ دوران اسلامی مشخصات : در دامنه كوه فیل بند ودر جنوب تیـس در یك زمین با شیــب ملایم قرار دارد، تعــــداد این قبرها زیاد نیست ولی سه مقبره در كنار هم قرار دارند كه دو قبر بزرگ در دو طرف و یك قبـــر كوچــك در میان آنها واقع شده است. جهت آنها شمالی جنوبی و شیــب آنـها رو به شمـال است، بنا بر ایـــن سرمرده ها در جهت جنوبی ـ شمالی واقع می باشد هر سه قبر در سنگ كنــــده شده اند. احتمـــــالاُ ایــن مقابر متعلق به اعضای یك خانواده هستند كه در یك حادثه از بین رفته انـــد چنیــن مقابری بصـــــورت خانوادگی و دسته جمعی در قبرستانهای كارتار در لبنان دیده شده است . • گورستان قدیمی دشتیاری: موقعیت جغرافیایی: شهرستان چابهار ـ بخش دشتیاری قدمت : پیش از تاریخ دوره آهن كا وشگر : اشتین در 1932 میلادی خصوصیات : قبور شناسایی شده در این منطقه دارای نوعی سفال خشن قرمز یا خـــــــودی با روكش سفید هستند كه بعضی از آنها آثاری از قبیل مانده های غذا و یا آثار سنگی و فلزی دیگر مشاهده شــــده است و تعداد این قبور به 3000 قبر می رسد . • غارهای بان مسیتی تیس : موقعیت جغرافیایی: بخش مركزی ـ 5 كیلو متری شمال غربی ـ روستای تیس در دامنه كوه شهبازبند. یك غار طبیعی و دو غار مصنوعی در كنار هم قرار دارند مجمـــوعه این غارهــــا را مردم محل بنام بان مسیتی می شناسند. غار اول طبیعی و بصورت نیم دایــره اســـت و با استفــــاده از روش تراشكاری داخل غار و دهانهً آن توسعه پیدا كرده است یك مقبره كوچك از گچ به صـــــــورت دوسطح افقی كه بر روی یكدیگر قرار دارند وفاقد آثاری از قبیل سنگ نوشته، خط و لوحه در عمـــــق یك متر از سطح غار دیده می‌شود كه در گرد آن یك فضای كوچك وجود دارد. از سطح غار تا مقبــــــره به اندازه یك پله گودی دارد. مكعبی از سنگ و گچ بر فراز مقبره ساخته شده كه زیر بنای یك گنبــــــــــدكوچك است بدنه های اطراف این مكعب را با گچ برنگ سفید در آورده انــــــد در ورودی مقبره رو بــه دره تیس و به موازات دهانه ورودی غار واقع شده است. سطح مقبره در اندازه 8/0×1/3×8/1 متر اســــت برروی دیواره های مكعب مقبره گچكاری و با جوهر قرمز وبنفش خطوط و علاماتی نقش گردیــــــده كه شبیه به خط گجراتی و هندی هستند. طول و عرض غار 180×240 متر و ارتفاع آن نیز 240 مــتر اســـت یك غار مصنوعی سمت راست غار طبیعی به فاصله هفت قدم قرار دارد كه آثار تراش به خوبــــــی در آن آشكار است. دهانه آن هشتاد سانتیمتر ارتفاع دارد و سقف آن كوتاه است و اكنون به علـــــت خرابـــــی یك آدم متوسط به زحمت در آن بطور خمیده می تواند بایستد و در انتها مسدود است و احتمــــــال دارد حفره ها یا روزنه هایی طبیعی یا مصنوعی در قسمت انحناء خلفی كوه این غار را با غار ســـوم وصـــــل كرده باشد یا به چاه های زیر زمینی كه محلی برای دفن اموت در معابد قدیمی است برساند و ســـــكویی كه از سنگ وگچ ساخته شده است دیده می‌شود كه دهانه ورودی آن 80 ســانتیمتر و ســــقفی كوتــــاه دارد. به فاصله 50 متر در سمت چپ غار اصلی، غار سوم كه طول دهانه قوسی آن حــــدود 20 مـــــتر است قرار دارد ظاهرا این غار ها جزو یك واحد تاسیساتی ساختمانی بوده و به منزلــه هجـــــره هــــا و توقفگاههای معبد یا پرستشگاهی بوده و در سطح زمین تا ورود به دهانه غار، پله كانی وجــود داشــــــته كه آثار آن باقی است . • گودانگریز یا گودال انگلیس: موقعیت جغرافیایی: بخش مركزی ـ 5 كیلومتری شمال غربی ـ روستای تیس در دامنه كوه فیل بند در جنوب دره تیس قرار دارد مــــردم بومـــــی نقل می كنند كه در اواخــــر دوره قاجاریه و در اوایل دوره پهلوی انگلیسیها به كمك تعداد كثیری از كارگران بــلوچ در این محـــل اقـــدام به حفاری نموده و مقادیری سفال، اشیاء برنزی، آهنی و سنگی پیدا كرده و غارت نموده‌اند . سید غلامرسول قبره سید غلامرسول موقعیت جغرافیایی: بخش مركزی ـ 5كیلومتری شمال غربی چابهار شماره ثبت ملی : 1559/3 قدمت : 465 ه. ق مقبره ای با دیواره های سفید رنگ به سبك معماری هندی كه دروازه ورودی آن در ضلع غربی بنــا واقــع گردیده است پس از درب ورودی صحن بزرگ حیاط مشاهده می‌شود امام زاده در ضلع غربی حیــــــاط واقع گردیده است. بر پیشانی ورودی بنا تزئینات نقاشی الوان با طرحهای نقوش سـتـــاره های مشــــبك وجود دارد. ظاهرا نمای دور تا دور داخل ساختمان دارای نقاشیهای جالبی بوده است كلمـات لا اله الا الله، یا محمد و یا علی و ... نقاشی از گل در دیوارها جلب توجه می كند و فرم آن طوری است كــه نشــــان می دهد این اثر در روزگار سلجوقی احداث شده و در دوره صفویه نیز طرح هــای نقاشی بــا اصــالـــت خاصی بر روی دیوارها تعبیه گردیده است. مقابل آرامگاه صفحه ای به ارتفاع یك مــــــتر و چـــهار پله قرار دارد كه بر روی آن مقبره واقع شده است. در قسمت شرقی صفحه آرامگاه (مقبره) یك پیشــــــخوان باسقف تیر های چوبی و حصیری و چند ستون چوبی است. كه با پنج پله به حیــــاط متـــصل می‌شود. پیشخوان قدمت چندانی ندارد، ساقه گنبد استوانه ای است و سقف گنبد از درون با گچ سفیـــد شـــــده و بنا كاملاُ یك بنای خاص ایرانی و از معماری سلجوقی الهام گرفته است. مقبره در میــــان بنــا واقــــع گردیده و بر روی آن یك صندوقچه و بالای آن یك جعبه چوبین با تزئینات مختلف هندســی قــرار دارد، قبرستان در جانب شرق بنا قرار دارد. شرح زندگی سید غلامرسول در خصوص شرح حال ایشان روایات مختلفی نقل شده كه به آن ها اشاره می‌شود : نام اصلی ایشـــــــان سید نا محمد و مردی صالح، شیعه مذهب بوده و در گذ شته مورد توجه مسلمانان هنـــــدی بوده و ایــن توجه باعث شده كه بنا در دوره های بعدی تحت تاثیر معماری هندی قرار گیرد طبـــــق روایات سیـــدنا محمد مسلمان هند بوده است و در سفری به چا بهار تصمیم داشته كه زن چابهاری اختیـــار كنـــــد برای تدارك چنین منظوری مشغول می‌شود. اما در شب عروسی دچار كسالت می گردد بطوریكه در بســــــتر مرگ می افتد و چون مورد توجه مردم بوده و در دم مرگ به آن ها وصیــت می كنـد كه پـــس از مــرگ سوگواری نكنند و در عوض مدت 10 شبانه روز بر سر قبرش شادی كنند تا روحش شاد شود . این مراسم هر ساله از 15 ذی القاعده به مدت 10 روز بر پا می گردد و در این مراســـم عــده زیـــادی از اهالی چابهار و مناطق همجوار شركت می كردند (در حال حاضر چنین مراسمی بر گزار نمیشود ) . در مراسم جشن و پای كوبی مردم چابهار و خصوصا بومیان آفریقایی (سیاهپوســتان) در صبــــــــح روز اول و دوم حیاط آرامگاه به وسیله زنان جارو زده می‌شود و مرد ها با لباس پاكیزه به فراهم كردن بســــاط جشن می پرداختند، وهنگامی كه آفتاب طلوع میكرد ساز و دهل مینواختنـــــد، قــــوالان پاكستـــانی، رقاصان هنـــدی و خوانندگان سیاه و مهمان نوازان بلوچ به هر طریقی در این شادی خدمت میـــكردند و این مراسم به مدت 10 روز در 3 نوبت صبح، عصر و شامگاه اجرا میشد. زنان مسن به داخل آرامگاه میرفتند تا شفا دردمندان و نیــات دیگران را بخواهند در حالی كـــه در ایـــن زمان مردان در بیرون محوطه پیشخوان به ساز و دهل مشغول بودنــــد و چنــــد زن جوان به رقصیـــدن میپرداختند و زنان مسن در داخل حـــرم به دعا مشغول میشدند و شفـــــا میافتند و پس از10 روز حــرم را ترك میكردند. تا سال دیگر در مراسم جشن عروسی سیدغلامرسول شركت كنند. و در كتاب فرهنگ مردم بلوچ نوشته عبدالله ناصری آمده است : ((در مورد صاحب مزار دو عقیده وجود دارد یكی آنكه معتقدند این مزار از آن عارف وارستـــه و مـــــرد حقی است به نام سید عبدالرسول و این زیارتگاه مردم شیعه چابهار است و افراد غیــــــر شــــیعه هم از شیعه های این سرزمین پیروی میكنند. بعضی دیگر عقیده دارند این مزار یك (لــوطی) اســـت مطـــرب های دوره گرد را لوطی مینامند . ولی گویند صاحب این مقبره شب عروسیش فوت نموده و هر ســــاله معتـــــقدیـــن به او در ســالروز مرگش كه در روز آخر ماه ذی القاعده به مدت 7 روز با ساز و دهل و آوازخوانــــی و رقـــــــص و پای كوبی میكنند. این مراسم به دو جهت انجام میشود. یكی این كه لوطی فوت شده چون عمـــــــرش را به مطربی و شاد كردن مردم گذرانده وصیت كرده كه بعد از مرگش نیز در كنــار مــــزارش رقــــص و پای كوبی و در حقیقت مراسم شادی بر پا شود. و خواسته است تأثیر وجود خود را در شــــادمانی مــــــردم بعد از مرگش نیز حفظ كند. دیگر اینكه این شخص كه در شب عروسیش فوت كرده بسیار مجـــــرب و مورد توجه افراد طائفه اش بوده و چون عروسی نافرجامی داشـــــته و حســـرت بــگور بــــرده است. دوستدارانش هر ساله در سالروز مرگش برای او جشن عروسـی میگیــــرنـــد و یاد عروســـی او را زنده میدارند. البته چون پیروان صاحب مزار شیعه مذهب هستند در ماه محرم نیـز مراسم ســـوگواری و روضه خوانی در این مقبره بر پا میشود . قدم گاه خضر موقعیت جغرافیایی : شهرستان چابهار ـ بخش مركزی ـ جنوب غربی چابهار در جنوب غربی چابهار در محلی بنام سپوزه واقع گردیده است. خواجه خضر از مشایخ مورد احـــــترام بومیها بوده و وی مقبره ای ندارد زیرا مردم بر این باورند كه او زنده و پاسدار لنج ها و قایقهایــــــشان مــــی باشــــد درقدیم مراسم خاصی در این قدمگاه بر پا می شد، مردم قربانی و یا خرما و حلوا به مكان مورد نظـــــــر و در بین افراد تقسیم می كردند . • ساختمان قدیمی تلگرافخانه چابهار : موقعیت جغرافیایی : شهرستان چابهار ـ بخش مركزی ـ خیابان مولوی این ساختمان در سال 1281 ه. ق به وسیله انگلیسها ساخته شده است از قدیمـــی ترین ساختمـــان های سنگی موجود در شهر چابهار است كه به منظور رونق دریا نوردی، تجارت و ایجاد ارتبــــاط با هنـــد ، گواتر، چابهار، جاسك، بندر عباس توسط مجریان خط تلگراف انگلیــــس در دو طبقه ســـــاخته شده است . • چاه باستانی پلان : موقعیت جغرافیایی : شهرستان چابهار ـ بخش پلان ـ روستای پلان قدمت : دوره هخامنشی (سلطنت كوروش) خصوصیات : چاه باستانی روستای پلان با آجر ساخته شده است . • چاه باستانی تیس كوپان: موقعیت جغرافیایی: بخش مركزی ـ دهستان كمبل سلیمان ـ روستای تیس كوپان خصوصیات : این چاه در ارتفاعات شرقی ـ غریی تیس كوپان قرار دارد كه در كوه تراشیـــده شــــــــده است و به شكل مربع در اندازه های 5/1 در 5/1 متر احداث شده است . • سد های تیس : موقعیت جغرافیایی: بخش مركزی ـ 5 كیلومتری شمال غربی ـ روستای تیس مشخصات : سدهای تیس در دو طرف دماغه قراردارند كه قلعه تیس بر روی آن واقع اســــت آثار ایــــن سد ها به ارتفاع 20 سانتیمتر باقی است ودر ساخت آنها از سنگهای تراشیده شده و سنگهای دریایی تیــــز وبلند ملات ساروج استفاده شده است تقریباُ این سد ها هشت متر ارتفاع داشته‌اند كه 6/4 متـــــــر آن به مرور زمان در زیر ماسه های ساحلی مدفون شده است. انتهای یكی از آنها به كوه پیل بند و دیگـــــری به كوه شهباز بند منتهی می شده كه به عنوان مانعی از هدر رفتن آب شیرین ناشی از باران جلوگیری مــــــی‌كرده‌اند.

نوشته شده در تاریخ جمعه 7 مرداد 1390    | توسط: محمد    |    | نظرات()